Produkcja pomidora wiąże się dziś z dużym ryzykiem, dlatego producenci szukają każdego rozwiązania, które może zwiększyć bezpieczeństwo uprawy. Pojawia się więc pytanie: jeśli zarówno odmiana, jak i podkładka posiadają odporność, czy daje to dodatkową ochronę?

Jak podkreśla Jan Barten, warto spojrzeć na temat szerzej.

„Najważniejsze nie jest samo pytanie, czy podkładka posiada odporność na ToBRFV. Kluczowe jest to, jakie cechy podkładki pomagają utrzymać zdrową, wydajną i stabilną roślinę przez cały sezon.”

W roślinie szczepionej każda część ma inne zadanie.

Odmiana (zraz) odpowiada za część nadziemną rośliny: liście, pędy i owoce. Towłaśnie tutaj pojawiają się objawy wirusa oraz straty mające znaczenie handlowe.

Podkładka buduje system korzeniowy i wpływa na:

• siłę wzrostu,
• pobieranie wody i składników pokarmowych,
• równowagę generatywno-wegetatywną,
• tolerancję na stres,
• długowieczność uprawy.

Aktualne wyniki badań wskazują, że to odporna odmiana jest głównym elementem ochrony przed ToBRFV, natomiast podkładka wspiera ogólną kondycję i potencjał plonowania rośliny.

Dotychczasowe publikacje naukowe pokazują, że zakażenie wirusami z grupy tobamowirusów przez korzenie jest mało efektywne w normalnych warunkach produkcyjnych. System korzeniowy pomidora posiada szereg naturalnych mechanizmów obronnych, które utrudniają wirusowi przedostanie się do rośliny.

Aby doszło do infekcji przez korzeń, wirus musiałby:

1. przetrwać w podłożu lub glebie,

2. dotrzeć do uszkodzonego miejsca na korzeniu,

3. pokonać lokalne bariery obronne rośliny,

4. rozpocząć namnażanie,

5. przemieszczać się między komórkami,

6. dostać się do tkanek przewodzących.

Według obecnej wiedzy naukowej droga od korzenia do części nadziemnej nie wydaje się głównym sposobem rozprzestrzeniania ToBRFV w profesjonalnych uprawach pod osłonami.

W doświadczeniu przeprowadzonym przez niezależny instytut uszkodzono korzenie roślin rosnących w matach z wełny mineralnej i celowo zakażono je ToBRFV.

Po sześciu tygodniach:

• nie wykryto wirusa w matach,
• nie stwierdzono obecności wirusa w górnych częściach roślin.

Wyniki sugerują bardzo ograniczone pobieranie wirusa przez korzenie oraz brak jego przemieszczania się do części nadziemnych roślin w badanych warunkach. Kolejne doświadczenia obejmowały różne kombinacje odmian i podkładek o odmiennym poziomie odporności.

Najważniejszy wniosek:

Odporne odmiany wykazywały znacznie mniej objawów na liściach i owocach, niezależnie od tego, czy były szczepione na podkładce odpornej czy podatnej. Badania wskazały również, że jeśli odmiana posiada odporność na ToBRFV, wirus nie namnaża się w podatnej podkładce.

Najważniejszą drogą rozprzestrzeniania wirusa pozostaje transmisja mechaniczna.

Do zakażeń dochodzi głównie podczas:

• prac pielęgnacyjnych,
• prowadzenia roślin,
• usuwania liści,
• zbiorów,
• kontaktu z zakażonym materiałem roślinnym.

W uprawach gruntowych dodatkowym źródłem ryzyka może być przenoszenie wirusa wraz z rozpryskującą się wodą lub kontaktem części nadziemnych roślin z glebą. Dlatego nawet najlepsza genetyka nie zastąpi rygorystycznej higieny produkcji.

Na podstawie dostępnych obecnie badań kluczowe znaczenie ma odporność odmiany. Oznacza to, że przy wyborze podkładki warto patrzeć przede wszystkim na jej wartość agronomiczną:

• siłę systemu korzeniowego,
• wigor,
• utrzymanie równowagi rośliny,
• odporności na choroby odglebowe,
• zdolność radzenia sobie ze stresem środowiskowym.

Sama odporność podkładki na ToBRFV nie powinna być jedynym kryterium wyboru.

Dobra podkładka powinna przede wszystkim wspierać potencjał produkcyjny odmiany.

Szukaj rozwiązań oferujących:

✅ silny system korzeniowy

✅ stabilny wzrost przez cały sezon

✅ dobrą równowagę rośliny

✅ wysoką tolerancję na warunki stresowe

✅ odporności na istotne choroby odglebowe

Ostateczny wybór powinien być dopasowany do odmiany, długości cyklu produkcyjnego, technologii uprawy oraz lokalnych warunków.

1. Zacznij od odpornej odmiany

To właśnie odmiana w największym stopniu decyduje o poziomie ochrony i ograniczeniu objawów wirusa.

2. Utrzymuj najwyższe standardy higieny

Dezynfekcja narzędzi, kontrola ruchu ludzi i systematyczne działania sanitarne pozostają podstawą ochrony plantacji.

3. Postaw na mocną podkładkę

Silny system korzeniowy pomaga utrzymać wigor, równowagę oraz wysoką wydajność roślin przez cały sezon.

Skuteczna strategia ochrony przed ToBRFV opiera się na połączeniu tych trzech elementów. Odporność powinna znajdować się tam, gdzie ma największe znaczenie, czyli w odmianie. Dobra higiena ogranicza rozprzestrzenianie wirusa,
a odpowiednio dobrana podkładka buduje fundament pod zdrową i produktywną uprawę.

Informacje zawarte w tym artykule mają charakter edukacyjny i ogólnoinformacyjny. Nie stanowią indywidualnej rekomendacji agrotechnicznej ani gwarancji uzyskania określonych rezultatów produkcyjnych. Wyniki uprawy mogą różnić się w zależności od warunków lokalnych, technologii produkcji, presji patogenów oraz sposobu prowadzenia plantacji. Zalecenia przedstawione w artykule odzwierciedlają aktualny stan wiedzy i wyniki badań dostępne w momencie publikacji. Wiedza dotycząca ToBRFV nadal się rozwija, dlatego producenci powinni śledzić nowe informacje naukowe oraz konsultować decyzje produkcyjne z lokalnymi doradcami. Wszystkie odmiany pomidora Bayer z odpornością pośrednią (IR) na ToBRFV zostały ocenione zgodnie ze stanem wiedzy i metodami badawczymi obowiązującymi w momencie ich wprowadzenia na rynek. Definicje odporności mogą być aktualizowane wraz z rozwojem wiedzy naukowej i zmianami w populacji patogenu. Producent ponosi odpowiedzialność za ocenę przydatności odmian oraz technologii uprawy do własnych warunków produkcyjnych. Bayer nie udziela żadnych gwarancji dotyczących przydatności informacji zawartych w artykule do konkretnych zastosowań i nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na ich podstawie.

1. Park W.M., Lee G.P., Ryu K.H., Park K.W. (1999).
   Transmission of Tobacco Mosaic Virus in a Recirculating Hydroponic System. Scientia Horticulturae, 79, 217-226.
2. Koh S.H., Li H., Sivasithamparam K., Admiraal R., Jones M.G.K., Wylie S.J.(2018).
   Low Root-to-Root Transmission of a Tobamovirus, Yellow Tailflower Mild Mottle Virus, and Resilience of Its Virions. Plant Pathology, 67, 651-659.
3. Chuberre C., Plancot B., Driouich A., Moore J.P., Bandor M., Gügi B., Vicré M. (2018).
   Plant Immunity Is Compartmentalized and Specialized in Roots. Frontiers in Plant Science, 9, 1692.
4. Valentine T.A., Roberts I.M., Oparka K.J. (2002).
   Inhibition of Tobacco Mosaic Virus Replication in Lateral Roots Is Dependent on an Activated Meristem-Derived Signal. Protoplasma, 219, 184-196.
5. Munzert K., Engelsdorf T. (2025).
   Plant Cell Wall Structure and Dynamics in Plant–Pathogen Interactions and Pathogen Defence. Journal of Experimental Botany, 76(2), 228-242.
6. German L., Yeshvekar R., Benitez-Alfonso Y. (2023).
   Callose Metabolism and the Regulation of Cell Walls and Plasmodesmata During Plant Mutualistic and Pathogenic Interactions. Plant, Cell & Environment, 46, 391-404.
7. Caldwell J. (1931).
   The Physiology of Virus Diseases in Plants: II. Further Studies on the Movement of Mosaic in the Tomato Plant. Annals of Applied Biology, 18, 279-298.
8. Caldwell J. (1934).
   The Physiology of Virus Diseases in Plants: V. The Movement of the Virus Agent in Tobacco and Tomato. Annals of Applied Biology, 21, 191-205.
9. Kan J., Citovsky V. (2025).
   The Roles of Movement and Coat Proteins in the Transport of Tobamoviruses Between Plant Cells. Frontiers in Plant Science, 16:1580554.