Het CABY-virus verdween twee jaar geleden grotendeels van de radar. Nu is het terug, en dat vraagt om alertheid. Harmen Hummelen (Field Quality Lead) en Jonas de Win (Market Development komkommer en paprika), beiden van Bayer De Ruiter, leggen uit wat telers moeten weten.

Stilte voor de storm
De afgelopen twee jaar was het CABY-virus nauwelijks onderwerp van gesprek. Besmettingen bleven uit, en als telers al gele planten zagen, was dat doorgaans pas aan het einde van het seizoen. Dit jaar is de situatie anders. “Met een toenemende luizendruk in heel Europa zien we het virus eerder en vaker opduiken dan voorheen. Sommige bedrijven kampen al sinds maart met besmette planten”, vertelt Jonas. "Een uitbraak begint meestal met een handjevol planten die symptomen vertonen. Maar van daaruit kan het zich razendsnel door de hele kas verspreiden."

Luizen: de bron van het probleem
De naam zegt het eigenlijk al: CABY-virus staat voor Cucurbit Aphid-Borne Yellow Virus. Het virus reist mee met bladluizen en dat maakt het lastig te stoppen. "Luizen kunnen vijf tot tien kilometer vliegen, afhankelijk van de wind", legt Harmen uit. "Ze pikken het virus op van buitengewassen in de omgeving en brengen het zo de kas binnen. Het hoeven er maar een paar te zijn." Dat een teler weinig luizen ziet, wil dus niet zeggen dat er geen risico is.

Of andere insecten het virus ook kunnen overdragen? In theorie is dat mogelijk: onderzoek in Brazilië wees op de rol van witte vlieg bij een verwant virustype. Ook wantsen komen in aanmerking. “Maar in de praktijk is de bladluis veruit de belangrijkste verspreider. Er is weinig bewijs dat het ook via handen of water wordt overgedragen”, aldus Harmen.

Gele bladeren: virus of magnesiumgebrek?
Het virus manifesteert zich als vergeling van het blad en dat zorgt weleens voor verwarring met magnesiumgebrek. Harmen: "Het verschil zit in twee dingen. Bij magnesiumgebrek blijft het blad vlak; bij een virusaantasting gaat het blad licht krullen of wordt het een beetje hobbelig. Daarnaast gaat bij magnesium de vergeling geleidelijk omhoog in het gewas, terwijl het CABY-virus die vergeling opeens kan versnellen, zeker na een weersomslag. Als de vergeling snel gaat en het blad er niet vlak bij staat, moet je alert zijn."

Vroeg ingrijpen loont
De meest effectieve aanpak is preventie. Dat klinkt voor de hand liggend, maar de timing ervan maakt een groot verschil. "Het virus heeft aan het begin van het seizoen een veel grotere impact dan later", benadrukt Harmen. "Hoe eerder je de luizendruk beheerst, hoe beter. Vroege interventie is essentieel om de luizendruk laag te houden en de verspreiding van het virus te minimaliseren." Gelukkig zijn er concrete maatregelen die genomen kunnen worden. Hang bijvoorbeeld gele vangplaten of vangbakken op om binnenkomende luizen snel te signaleren. Zorg daarnaast dat de omgeving van de kas schoon en luisvrij is om zo te voorkomen dat luizen terugvliegen in de kas. Én neem bij de eerste signalen direct maatregelen, zoals bespuiten, om de luizenpopulatie zo snel mogelijk in te dammen.

De boodschap is helder: het lijkt een zwaar luizenjaar te worden. Wie actief monitort en vroeg ingrijpt, heeft de meeste kans om besmetting te voorkomen en te beheersen.