Afgelopen weken staan bij veel bedrijven niet in het teken van het telen van tomaten, maar in het bepalen van de juiste energieposities voor het aanstaande seizoen. Er wordt een zwaar beroep gedaan op het creatief omgaan met de veranderingen op de markt.

Als tuinder/teler zijn we wel wat gewend, maar dit gaat de meeste bedrijven toch wel de pet te boven. Complete teelten worden letterlijk op de kop gezet.

De komende weken en winter zullen we weten of we het goed hebben gedaan.

In deze teelttip zullen we hier wat verder op ingaan om de juiste keuzes te maken voor de teelt dit najaar (einde teelt onbelicht) en de winterteelt.

We zien dat de onbelichte teelt op het einde loopt en de eerste bedrijven zijn al gestart met het versneld af laten rijpen van de vruchten. De uitgroei van de vruchten hangt erg sterk samen met het moment van koppen, ook dit jaar blijkt dat de grofheid, van bedrijven die op tijd hebben gekopt, erg netjes is, waar gekozen is om net dat laatste vruchtje te pakken valt de laatste tros echt zwaar tegen. We zien hier een geknikt trosje, slechte puntzetting en moeizame doorkleur.

Het zou voor een ras niet nodig moeten zijn om te beugelen, maar op de bedrijven die net te lang door willen gaan met zetting (zetting na 25 september) zou dit wel een goed advies zijn. Het zou goed zijn om te analyseren of die paar dagen langere zetting opweegt tegen de mogelijk meeropbrengst of de extra arbeid. Wanneer alles goed is uitgegroeid, is de kwaliteit beter, minder afval en minder uren arbeid. Het blijft een afweging.

Wanneer er nog tijd is, zak dan niet te laag in de temperaturen. 16℃ is toch wel het minimum wat betreft etmaal, ga je lager dan gaat het snel ten koste van de kwaliteit en staat alles echt stil, ziektes als Botrytis, gele stengels grijpen dan hard om zich heen. Zorg dat er rond zonop altijd een buisje in ligt om het gewas voldoende actief te krijgen. Laat de dagtemperatuur niet te ver doorlopen om kracht te sparen voor de grofheid en stook een dag voor het rijp maken de kas voldoende op, een actief gewas reageert beter met het rijpmaken.

Bouw op tijd af met water zodat in de middag de mat en wortel niet te nat staat. De drain is niet altijd nodig en als er een drain gemaakt wordt zoveel mogelijk 4 uur na zonop. Bij te laat starten gaat dit zeker niet lukken, hou het startmoment op 2 tot maximaal 2½ uur na zonop. Dan is er de mogelijkheid om echt op tijd de kraan uit te zetten. Na 12:00 maximaal de opname aanvullen of nog liever 1cc/J aanhouden.

Sturen op EC gaat bijna niet meer met de dagen onder de 400J, we geven immers maar 1-1,3 liter water per m2.

In hoeverre kunnen we nog van belichte teelten praten?

We zien een zeer grote variatie in het type teelt wat nu staat.

De zomerplantingen zijn vaak al getopt om door te gaan tot december, enkele belichte bedrijven hebben geplant op de geplande datum met het idee om wel belicht door de winter te gaan telen, een andere groep heeft geplant maar heeft de intensie om minimaal te gaan belichten, andere bedrijven hebben het moment van planten opgeschoven naar eind november of er wordt helemaal niet meer geplant.

Variatie te over…

Wat we kunnen zeggen over de partijen die ½ oktober geplant zijn, daar zien we een wat generatievere plant die wel erg netjes is gebleven op de ontwikkeling van de scheuten. De totale inhoud van de plant was voldoende. Wat opvallend is dat bij deze plantingen we toch wat onregelmatigheid zien op de trossen, makkelijk een bonkje, trosje van 2, koploze, blaadje op de tros op 2 bladeren naast elkaar boven de tros. Het blijft in de opkweek een dun lijntje waarop gewerkt wordt.

Conclusie is wel, dat de plant in het begin van de opkweek zeker niet te sterk mag worden. Te veel energie bij het uitlopen van de scheuten levert te veel instabiele trossen op. Zagen we afgelopen jaar meer problemen, dit jaar is het in elk geval een stuk beter geweest. Eenmaal thuis zal een goede planning gemaakt moeten worden die afgestemd wordt op de capaciteit van het belichten. Een van de belangrijkste uitgangspunten is de aanmaak van het aantal vruchten per m2. Dit moet gemaakt worden met zo min mogelijk stengels. Immers veel stengels per m2 is een hoge consumptie/behoefte aan licht, dat niet wordt omgezet in vruchten en kan resulteren in een scheve verhouding tussen “sink en source”.

Verder moeten de etmalen aangepast worden in ontwikkelingssnelheid van de trossen, deze moet het liefst niet onder de 0,8 tros per week komen, dus etmalen niet lager dan 18℃.

Het is zaak om eerst de minimum capaciteit te bepalen van de belichting, veel uren op een lage capaciteit belichten geeft makkelijk een vegetatieve plant (<150µmol). Om voldoende generatieve sturing te geven zou het goed zijn om midden op de dag op maximale capaciteit te kunnen belichten. Bedrijven met LED zijn nu in het voordeel, er wordt duidelijk minder warmte in de kas gebracht wat resulteert in het beter beheersen van de etmalen. Wanneer het mogelijk is liever minder uren belichten met meer licht, dit heeft de voorkeur t.o.v. lang op een laag niveau ondanks het gelijk aantal mol (joule) aan licht op een etmaal. Maak ook maximaal gebruik van lichtintegratie, zoals we gewend waren met de temperatuur. Dit vraagt wel om een strategie die vooraf op papier is gesteld.

Voor de komende weken zal het steeds minder voorkomen dat het buitenlicht boven de 500J gaat komen, al het licht moet dan van de lampen komen. Kies ervoor om met minder stengels door de winter heen te gaan, 2,5 stengels/m2 is vaak standaard, kijk eens wat de mogelijkheden zijn om met 2,08 stengels/m2. Het geeft de mogelijkheid om warmer te kunnen blijven telen zonder het verwijderen van trossen. Er zijn nu veel discussies om nu al trossen te verwijderen. Zoals hierboven al is  aangegeven zal dit de balans van “sinc en source” verstoren en er gaat meer energie naar onderhoud van de groene delen. Het generatief sturen gaat dan moeilijker worden. Ga zeker niet te snel telen wanneer de plant thuiskomt, beheers de plant voldoende met water en EC, start ook snel met het verwijderen van blad. Met minder belichten komen de etmalen lager te liggen en er is beperkter warmte beschikbaar om de plant generatief te zetten op de dag. Dit vraagt om een andere aansturing van het klimaat. Iets dieper in de voornacht om meer te kunnen pieken op de dag.

De dag doortrekken en de plant op kleur zetten blijft belangrijk, maak gebruik van het natuurlijk licht midden op de dag. Het af voeren van vocht is een heel belangrijk instrument om de plant generatief te krijgen. Lukt het niet om de trossen voldoende sterk en generatief te krijgen overweeg dan om een tros te beugelen die geoogst moet worden in januari. Geknikte trossen hebben een langere uitgroeiduur en worden niet grof.