Teeltactualiteiten komkommer | week 33

Inmiddels zijn er enkele weken verstreken sinds onze laatste nieuwsbrief met teeltactualiteiten rondom de komkommerteelt. Hoogste tijd jou weer even bij te praten over de actuele ontwikkelingen, en onze tips voor een optimale teelt met je te delen.

*Onder voorbehoud van goedkeuring (Veredelingscode: DRCE1355)

Weersomstandigheden
Het is tot nu toe een beetje een aparte zomer geweest; niet al te warm, met slechts enkele mooie dagen, en tussendoor vooral veel regen. Voor de teelten is dit niet altijd een groot probleem. De zomer gaat eigenlijk een beetje voorbij zonder dat het echt zomer is geweest.

Teelten
De 3-keer-planters zijn of zijn bijna met de 3^e teelt in productie, hogedraadtelers zijn bezig aan de 2^e teelt en bij de 2-keer-planters zijn de teelten ook volop in productie. Tegenwoordig hebben we trouwens ook nog wat 1-keer-planters. Dit zijn meestal bedrijven zonder gascontract. Ook zijn er nog enkele 4-keer-planters; zij komen normaal gesproken binnen nu en 2 weken in productie.

De marktsituatie is tot nu toe, gemiddeld genomen, niet verkeerd geweest en op het moment van schrijven is deze zelfs zeer goed! Dat is eigenlijk ook wel nodig gezien de continue stijging van lonen en andere kosten. De gasprijs blijft nog altijd hoog en zal de komende jaren nog iets stijgen vanwege de energiebelasting. Ook de prijs van meststoffen zakt nog niet erg hard. Plantkosten zijn de afgelopen jaren ook flink gestegen. Kortom, de kostprijs van een komkommer ligt naar mijn idee allang niet meer op 25 cent.

Teelten zijn qua groei aardig in balans, al is dat de laatste weken/dagen wel een wat grotere uitdaging geworden. Gelukkig zijn de nachten niet overdreven warm en kunnen we daar wat compenseren. Als het in 1 etmaal niet lukt, dan blijven er nog andere dagen over. 1 tot 3 dagen een te hoog etmaal is voor de plant niet zo heel erg zolang je over een hele week gekeken maar wel de juiste etmalen realiseert.

In Midden- en Zuid-Europa hebben we sinds week 22 te maken met hoge temperaturen. Etmalen van 25 °C doen mee en dan voor meerdere dagen. In dat geval moet een plant makkelijk kunnen verdampen en is het totaal aan bladvolume zeer belangrijk.

TRADITIONELE TEELT

Wat betreft de nieuwe teelten voor de traditionele parapluteelt is de situatie net als anders; met deze nieuwe teelten moeten we tot aan de bloei lekker tempo maken. Zodra de eerste vruchten bloeien en zich ontwikkelen, kunnen we een voornachtverlaging instellen om selectiviteit op de vruchtzetting te houden; vruchten bloeien na elkaar en niet tegelijk.

Afhankelijk van of je teelt op teeltgoten of op de grond kun je op het 5^e blad de eerste vrucht laten zitten. Zeker bij een teelt op goten met vaak maar 12 tot 15 bladeren tot aan de gewasdraad, hebben we dit nodig om de rank te sturen. Bij teelten op de grond en 18 tot 21 bladeren tot de draad is op het 6^e blad beginnen ook geen probleem. De stambelasting moet wel iets minder zijn dan in de voorgaande teelt: 10-12 stamvruchten is meer dan genoeg. Vergeet niet dat we van het licht af gaan. Dagen worden korter en de straling wordt minder. We moeten energie overhouden voor de rank, zeker als we de teelt doortrekken tot in november. Bepaalde sommige rassen hebben moeite met het ontwikkelen van de rank, zeker als de stam te zwaar belast is. Dan val je zomaar in een gat en ben je een week productie kwijt.

Blijf dus altijd op kracht werken en stuur op de juiste licht/temperatuur-verhouding. Probeer altijd op groei te sturen. Normaal gesproken is groei qua klimaat wat makkelijker. Dit omdat het buiten vochtiger wordt.

Het nieuwe ras van Bayer, Gomax, heeft het in de 2^e teelt goed gedaan. Een juiste dunning op de stam is dus belangrijk. Het ras wordt nu ook voorzichtig in de hogedraadteelt geïntroduceerd.

HOGEDRAADTEELT

In de hogedraadteelt gaat ook alles nog goed. Gewassen zijn nog jong en dus sterk. Blijf netjes dunnen om abortie te voorkomen. Natuurlijk is het verleidelijk om met zeer goede prijzen iets meer vrucht te laten zitten, maar dan loop je wel het risico op onbalans in het gewas. Maar als je het berekend doet en iets kleiner oogst, op het moment dat de kleinere komkommers goed betaald worden, dan is het te overwegen. Let wel op: je kunt niet 2 ruggen uit 1 varken snijden.

De uitgroeiduur van bloei naar oogstbare vrucht (400 gram) is momenteel ongeveer 14 dagen oftewel altijd nog 18.000 tot 20.000 Joules.

Klimaat
De instellingen zijn nog altijd een beetje hetzelfde. Natuurlijk kun je met meer licht hogere etmalen realiseren, maar dat gaat vaak automatisch naarmate het buiten warmer en lichter is.

Temperaturen van 26 tot 28°C in de middag hoeven geen probleem te zijn, zeker niet als het vocht goed is. Probeer de grens op te zoeken van hoever je kunt gaan met het knijpen van de ramen op zowel de wind- als de luwkant, maar begin wel eerst met de windkant. Je zult zien dat de plant- en de ruimtetemperatuur zakken en het vochtgehalte in de kas beter wordt.

Bij nieuwe teelten is geen voornacht nodig tot de eerste bloei komt en de eerste vrucht begint te zwellen. Maak tempo in de eerste 2 weken, maar overdrijf niet.

Voorbeeld instelling:

Laat het etmaal altijd afhankelijk zijn van het licht. Dus bij weinig licht (0 tot 200 Joules) zitten we rond de 19,0 tot 19,2°C etmaal en bij een lichte dag (2.000 Joules) mag het etmaal 21,5 tot 22,3°C zijn, afhankelijk van een traditionele of hogedraadteelt. Bij een hogedraadteelt moeten we altijd op kracht en groei werken en zal dus het etmaal normaal gesproken altijd lager (0,5 tot 1,0°C berekende etmaal) zijn dan bij een traditionele teelt. Maak de instelling zo dat de basis altijd normaal is (19,0°C berekende etmaal) en maak invloeden op basis van licht.

Energie
De gasprijzen schommelen een beetje, maar blijven gemiddeld hoog. Met de oorlog in Oekraïne en de recente inval van Oekraïne in Rusland gaat het momenteel alle kanten op. Er zijn genoeg telers die voor komend seizoen voor 35 cent kale gasprijs al ingekocht hebben. Daarbovenop komt straks nog wat energiebelasting. Een paar jaar terug was dit scenario niet denkbaar. Bekijk goed hoe je de energiepositie voor de komende jaren veiligstelt. 30 tot 40 m³ gas/m² stoken met ketelstook betekent einde oefening.

Probeer dus nog altijd het gasverbruik zo efficiënt mogelijk in te managen. Draai tijdens CO₂-uren overdag de buffer vol, of zoveel je nodig hebt, en doe dit zo weinig mogelijk in de nacht. Dit zeker in het geval van ketelstook. Probeer het gebruik van een minimum buis zoveel mogelijk te beperken tot bijvoorbeeld alleen een paar uurtjes rondom zonsopgang. Zeker als het vocht nog geen probleem is, is het gebruik hiervan niet altijd nodig. Bij een VD>2,0 is het gewas al redelijk actief.

Bij WKK-gebruik ligt het iets gecompliceerder; de dure verkoopuren vallen veelal buiten de CO₂-uren. In dat geval is het te overwegen zuivere CO₂ te doseren. CO₂-dosering is in deze zomermaanden iets minder relevant omdat met de ramen open de waardes altijd op buitenniveau blijven, al blijft een minimale input van 50 kg/uur/ha wel een pre. In het vroege voorjaar, maar ook nu de komende tijd richting herfst, wanneer de ramen meer gesloten zullen zijn en er minder CO₂ van buiten komt, is het goed doseren van CO₂ net iets belangrijker.

Schermen en coatings(krijt)
Normaal gesproken worden half augustus de coatings weer van het dak verwijderd. Bekijk per dag/week wat de weersverwachting is en of het nog iets uitgesteld of vervroegd moet worden. Als het warm en erg zonnig blijft, kun je misschien nog weekje uitstellen.

Het beweegbare scherm is zeker nog nodig voor het schermen tegen in- en uitstraling. Een komkommer blijft een schaduwgewas en de meeste coatings verminderen de inkomende straling met 50 tot 75 Watt. Dus bij > 800 Watt straling kan/moet er zeker nog geschermd worden. Dit is natuurlijk wel afhankelijk van de stand van het gewas.

In het geval van uitstraling: laat het scherm tot 80% dichtlopen wanneer de straling < 80 Watt komt in de vroege avond/voornacht. Wel zal schermen op uitstraling minder relevant worden komende periode als er meer donkere dagen komen.

Wat betreft schermen op energie werd er vroeger altijd gezegd: des te vroeger je het scherm gaat sluiten op temperatuur in de nacht in de herfst, des te sneller het gewas versleten zal zijn. Dat klopt wel enigszins, maar als het vochtgehalte op peil is en de temperatuur onder het gesloten scherm niet te hoog, moet het geen probleem zijn.

Watergift
Deze is afhankelijk van het teeltmedium. Op steenwol start je 2 uur na zonopkomst en stop je 2 tot 3 uur voor zonsondergang. Op perlite en kokos mag dit 1,5 uur na zonsopkomst zijn tot 1,5 tot 2 uur voor zonsondergang.

Laat de watergift afhangen van de teeltfase. Een vol producerend gewas heeft al snel 2,5 tot 3,0 ml/Joule nodig. Oftewel 25 tot 35 % drain. Een net geplant gewas heeft voldoende aan 0,5 tot 1,0 ml/Joule in de eerste week. Bouw dit in 4 weken op tot 2,5 tot 3,0 ml/Joule.

Probeer ongeveer 4 uur na zonsopkomst de eerste drain te realiseren. Dit is 1,5 tot 2 uur na de eerste beurt. Neem je een watermonster voor drainwateranalyse? Doe dit dan altijd rond lunchtijd. Dat geeft het beste beeld weer van de voeding.

Streef een EC van 3,0 tot 3,5 na in de mat en drain. Bij een te lage EC kun je iets sneller last hebben van Mycosphaerella. Andersom geldt: een hoger EC remt de verdamping van de plant enigszins = generatiever = minder gevoelig. Groeikrachtige, vegetatieve rassen vragen een wat hoger EC dan generatieve rassen.

Probeer gutatie te voorkomen. Hierbij lekken er druppels door de bladranden. Dit is het gevolg van worteldruk in combinatie met een te inactieve plant/kop. De plant drukt het water via de zwakste cellen in de plant naar buiten. Probeer in dat geval de watergift wat te beperken en de eerste druppelbeurt uit te stellen. Vaak komt gutatie ook voor tijdens een donkere dag/ochtend volgend op een mooie zonnige dag: de plant/wortel is dan nog heel actief van de voorgaande dag.

Probeer het gewas wat te activeren en zorg dat de plant voldoende kan verdampen. Een ander probleem kan namelijk zijn dat de bloemen op de vrucht ook lekken en nat worden met als gevolg een groter risico op het krijgen van Mycosphaerella. Gutatie komt ook voor in de traditionele teelten met een slechte overgang van stam- naar rankproductie. Als het gewas leegkomt, moet je de watergift iets reduceren.

CO₂
Bij teelten die in productie zijn moet de dosering op niveau zijn. Dat betekent dat je 1,5 uur na zonsopkomst tot 1,5 tot 2 uur voor zonsondergang CO₂ moet doseren. Stel de waardes nu in op minimaal 400 tot 450 ppm en maak op straling een verhoging van 400 tot 450 ppm. Dan komen we uit op een maximum van 800 tot 850 ppm. Meer is niet nodig. Boven de 800 ppm vlakt de toegevoegde waarde enorm af en dit is ook bijna ook niet te realiseren, zeker nu met de ramen open niet.

Het doseren van CO₂ wordt wel eens onderschat, maar draagt zeker bij aan een betere productie: op jaarbasis 20-30%. Natuurlijk is met gesloten ramen het doseren belangrijk omdat in dat geval de kaswaardes onder de ruimtewaardes kunnen komen. Met de ramen open blijven we vaak op buitenniveau: 300 tot 350 ppm.

Als het droger wordt in de kas en de VD > 9,0, sluiten de huidmondjes in de plant niet meer en neemt de plant dus minder CO₂ op. De verdamping wordt dan minder. In deze situatie kunnen we beter de dosering verlagen. Bij een VD > 15 is de opname zo weinig dat doseren nauwelijks nog zin heeft. Maak een setting in de klimaatcomputer dat bij droge omstandigheden de dosering automatisch reduceert. In de praktijk betekent dit dat als je wat CO₂ beschikbaar hebt, je dit het beste zoveel mogelijk in de ochtend kunt doseren als het vocht nog op een redelijk niveau is.

Er wordt altijd gerekend met een CO₂-behoefte van 180 Kg CO₂/uur/ha = 100 m³ gas/ha/uur. Dit is echter vandaag de dag niet voor iedereen even makkelijk. Probeer met geopende ramen altijd minimaal 50 kg/ha/uur te doseren. Deze 50 kg wordt compleet opgenomen. Van de 2^e 50 kg die gedoseerd wordt, is slechts 8 kg opneembaar = 20%.

Problemen
Normaal voor deze tijd van het jaar zijn problemen met wantsen. Maar ook rupsen, trips, luizen en spint kunnen nog altijd flink huishouden. Probeer deze problemen te voorkomen door in een vroeg stadium voldoende bio in het zetten en eventueel te corrigeren met chemie. Zeker richting de herfst wordt het steeds moeilijker bestrijden. Met minder licht gaan bepaalde mijten ook wegkruipen en dan komen ze in de 1^e teelt volgend jaar weer tevoorschijn.

Luis
Het is nog altijd belangrijk om extra aandacht te hebben voor de luis. Afgelopen jaar leek het qua luizendruk iets rustiger, maar momenteel zijn er in bepaalde regio’s weer aardig wat gevallen van het door luis veroorzaakte CABY-virus bekend. Een besmette luis kan theoretisch na 24 uur al het virus overbrengen, dus de verspreiding kan heel snel gaan. Probeer zoveel mogelijk preventief te sturen. Meer en meer worden kassen afgegaasd. Dit kan ellende voorkomen, maar is nog altijd geen zekerheid en vraagt ook om een iets andere klimaatsturing vanwege verminderde ventilatie (-30%). Momenteel wordt er bij de plantenkweker al preventief actie ondernomen en ligt daar ook een zekere druk. Kijk of zij goed hun werk doen en maatregelen nemen om de luizendruk te verminderen.

Botrytis, echte meeldauw en valse meeldauw
Ook een aandachtspunt de komende tijd is botrytis. Dit kan in de herfst de teelt flink verkorten als je er te laat bij bent. Ook meeldauw en valse meeldauw liggen op de loer de komende tijd. Als je er op tijd bij bent, is alles redelijk goed te bestrijden. 

Gelukkig zijn er vandaag de dag nog wel wat middelen voorhanden, al neemt het pakket wel wat af. Het is dan ook belangrijk een sterk/gezond gewas te houden en adequaat te reageren door voldoende in te zetten en een bespuiting uit te voeren indien nodig. Vaak is de combi noodzakelijk.

Probeer problemen te voorkomen door regelmatig te scouten, maar zeker ook preventief in te zetten. Maak met je bio-adviseur een plan. Alleen al door er op tijd bij te zijn kun je veel narigheid voorkomen.

Qua schimmels is het vooral belangrijk de vochtbalans op peil te houden. Vermijd een VD < 1,5 in de kas. Een half uurtje is geen probleem, maar het moeten geen uren worden.

Mycosphaerella
Pas op met het snel openen van het scherm en luchten. Door kouval wordt de kop van de plant koud en minder actief. Door de worteldruk en watergift staat de plant te pompen en moet deze zijn water kwijt. Dit gaat altijd via de zwakste cellen in de plant; de bladranden en bloemen. Vaak zie je bij een actieve wortel en inactieve kop van de plant de zogenaamde guterende bladeren en bloemen. Dit kan leiden tot een Mycosphaerella-aantasting.

Dit guteren zie je, zoals je hierboven kon lezen, vaak ook op een donkere dag na een mooie lichte dag. De wortel/plant is dan nog zo actief dat het water via de zwakke cellen naar buiten komt. In zulke gevallen is het beter iets later te starten en iets minder te doseren.

Een hoger EC druppelen heeft ook invloed: het remt de verdamping waardoor de worteldruk iets afneemt. Zorg voor wat luchtcirculatie door onder in het gewas (traditionele teelt) 3 bladeren weg te snijden. Voordeel hiervan is dat ook het waterschot (scheuten) weg is.

Pythium
Bij nieuwe plantingen kan ook pythium nog altijd een probleem zijn. Als de nieuwe plant 3 tot 5 dagen op de mat staat en de wortels goed in de mat zijn, kun je altijd wat meedruppelen.

Men zegt altijd dat de eerste teelt het makkelijkst is omdat we met het licht mee telen. De zomerteelt is veelal kort en heftig, en bij de laatste teelt richting het najaar hebben we te maken met afnemend licht. Houd hier rekening mee met de instellingen. De teelt richting het najaar is namelijk de teelt waarin men een eventueel positief resultaat kan opkrikken. Zorg dus dat je overal bovenop zit om zo maximale productie te halen.