Tomato brown rugose fruit virus (ToBRFV)

Tomato brown rugose fruit virus (ToBRFV) is een tobamovirus dat vooral tomaat (Solanum lycopersicum) en paprika/peper (Capsicum spp.) aantast. Het virus doorbreekt in tomaat de bekende Tm-2²-resistentie en kan grote economische schade veroorzaken. 

ToBRFV is in Nederland ‘Regulated Non-Quarantine Pest’ (RNQP). De NVWA streeft niet langer naar uitroeiing op productielocaties; de nadruk ligt op voorkomen van besmetting en verspreiding en op bedrijfsmatige beheersing. Dit heeft directe impact op ToBRFV bestrijding en contractuele kwaliteitsafspraken in de keten. 

ToBRFV symptomen in de plant: mozaïek, bladvervorming, chlorose, remming van groei. Op de vruchten: ruwe, geribbelde (rugose) plekken, bruine vlekken en ongelijkmatige kleuring. Ernst varieert van mild tot zeer zwaar. Let op: planten kunnen ook besmet zijn zonder symptomen te vertonen.

Bij ToBRFV paprika komen bladsymptomen (vergeling, mozaïek, vervorming) en vruchtmisvorming met verkleuringen voor. 

Het virus overleeft lang op oppervlakken en in plantresten; hoge contactfrequentie (dieven, bladplukken, trosbehandeling), intensief intern verkeer en gedeelde hulpmiddelen vergroten het risico. In beschermde teelten kan ToBRFV zich jaarrond vestigen en tot kwaliteits- en opbrengstverlies leiden. 

Doel: besmetting voorkomen, besmettingsdruk verlagen en verdere verspreiding beperken. Deze paragraaf bundelt ToBRFV preventie en ToBRFV bestrijding voor praktijkbedrijven.

1. Schone instroom (critical control point)
   Werk uitsluitend met aantoonbaar getoetst zaad, plantgoed en entmateriaal; vraag analyses/verklaringen op en borg traceerbaarheid.
2. Quarantainezone voor nieuwe partijen; materiaal en trays scheiden en ontsmetten.
3. Hygiëneprotocol (dagelijkse teeltpraktijk)
   • Handhygiëne met virucidale middelen; kleding-, handschoen- en schoenbeleid (overschoenen/voetenbad).
   • Eenrichtingslogistiek in het pad (jong → oud) en vaste ploegindeling per afdeling om kruisbesmetting te beperken.
   • Gereedschap, karren, snoeimesjes en weegschalen reinigen en desinfecteren bij afdelingswissel. Verwijder het snij- en plantmateriaal direct en voer het veilig af.
4. Desinfectie die werkt
   Onderzoek toont aan dat enkele virucidale desinfectantia ToBRFV effectief inactiveren wanneer u correct reinigt (stap 1: schoonmaken) en vervolgens desinfecteert (stap 2).
   Publicaties evalueren o.a. natriumhypochloriet, perazijnzuur, quaternaire ammoniumverbindingen en waterstofperoxide-combinaties; let op contacttijd en concentratie én op materiaalcompatibiliteit. 

Beheer recirculatie- en drainwater; zorg voor effectieve waterdesinfectie (UV, warmte, oxidatie) en voorkom terugbesmetting uit bassins en leidingen. 

• Regelmatig testen (blad/vrucht/omgeving) en bij verdenking direct compartimenteren; voer een incidentprotocol met werkstop, reiniging en herstartcheck uit.
• Communiceer status upstream (zaad/plantleveranciers) en downstream (afnemers) . 

• Minimaliseer sapcontact (bijv. niet in nat gewas werken); plan werkzaamheden droog en zorgvuldig.
• Verwijder besmette planten inclusief wortels; verpak deze goed om morsen in het pad te voorkomen. 

• Fysieke zonering: sluis, kleedruimte, handwas, UV-C of ozon voor materialen (alleen waar bewezen effectief en veilig), kleurcodering gereedschap per compartiment.
• Procesontwerp: vaste looproutes, tijdvensters per ploeg, schoon-vuile scheiding bij oogst en sortering.
• Materiaalkeuze: gladde, goed te reinigen oppervlakken; etiketten/clips die desinfectie verdragen; traceerbare karren.
• Data en audit: registraties van schoonmaak/desinfectie, testresultaten, bezoekers en CAPA-opvolging (Corrective And Preventive Actions). Deze organisatorische en technische maatregelen ondersteunen ToBRFV preventie structureel. 

In 2023 stelde ons R&D-team zich ten doel om uiterlijk in 2025 in elk belangrijk segment ten minste één product met intermediaire resistentie (IR) te lanceren. Dit is gelukt: er is nu een dynamisch aanbod van nieuwe rassen beschikbaar voor de kernsegmenten, zoals grof tros, middel tros, vleestomaten, roze vleestomaten, cherry-, cocktail- en pruimtomaten.

Bayer is in het bijzonder trots dat in deze introducties een multigenische IR-resistentie tegen ToBRFV is geleverd. Deze resistentie is grondig getest en heeft sterke resultaten laten zien tegen de opkomende resistentie-doorbrekende stammen die in België zijn gerapporteerd.

In groen gehighlight wat ik niet opde DR pagina';'s kon vinden, voor de andere rassen de links toegevoegd.

• Grof tros: Grandice Res* (kwekersreferentie: DRTH1060), Redity* (DRTH1050), Luminity * (DRTH1054).
• Middel tros: Marisara* (DRTH0068).
• Roze vleestomaat: Hakumaru Res * (DRTG4873).
• Vleestomaat: Riboski* (DRTH5066).