Potyvirussen

Moroccan watermelon mosaic virus (watermeloen mosaic virus) (MWMV)

Papaya ringspot virus (papayakringvlekkenvirus) (PRSV; voorheen watermeloenenmozaïek virus-1)

Watermelon mosaic virus (watermeloenenmozaïekvirus) (WMV; voorheen watermeloenenmozaïek virus-2)

Zucchini yellow mosaic virus (courgettegeelmozaïekvirus) (ZYMV)

PRSV, WMV, ZYMV – Wereldwijd

MWMV – Afrika (Marokko, Zuid-Afrika), Frankrijk, Italië, Spanje en Portugal

Alle komkommerachtigen zijn gevoelig voor potyvirussen. Vanwege de vergelijkbare aard van de door de diverse potyvirussen veroorzaakte symptomen, wordt aanbevolen om monsters in te dienen bij een diagnostisch laboratorium, voor correcte identificatie. Een karakteristiek symptoom dat alle potyvirussen bij komkommerachtigen gemeen hebben, is een versmalling van de bladeren, waardoor het uiterlijk, dat op een streng gaat lijken, wel ‘schoenveter’ wordt genoemd.

PRSV: de symptomen kunnen in eerste instantie verschijnen als een nerfontkleuring in de bladeren. Naarmate de symptomen voortschrijden, ontstaat een licht- tot donkergroen mozaïek, gevolgd door vervorming en diepe karteling van de bladeren. Bij komkommer worden de bladeren doorgaans langs de randen vervormd. Bij meloen kan bij ernstige infectie blaarvorming op jonge bladeren ontstaan. Bij kalebas krijgen ernstig aangetaste bladeren een ‘schoenveter’-uiterlijk. Bij watermeloen hebben de groeitoppen de neiging rechtop te staan en worden nieuwe bladeren kleiner dan normaal. Infectie vroeg in het seizoen kan tot misvormde, vlekkerige vruchten leiden. Op de schil van watermeloenen kunnen concentrische ringvlekpatronen ontstaan.

WMV/MWMV: de symptomen manifesteren zich als chlorose van bladnerven. Naarmate de ziekte voortschrijdt, kunnen de bladeren een groen mozaïek ontwikkelen, vervormd worden en blaren krijgen. In ernstige gevallen krijgt het bladweefsel dat de grote nerven omringt het uiterlijk van een ‘schoenveter’. Vroege infectie van planten leidt vaak tot misvormde, verkleurde vruchten. Wanneer de virusinfectie na de vruchtzetting plaatsvindt, is de algemene vruchtontwikkeling normaal.

MWMV veroorzaakt zeer ernstige mozaïekvorming en misvorming van bladeren en vruchten bij komkommer, kalebas en watermeloen. Bij veel meloencultivars manifesteert systemische infectie zich als necrotische bladvlekken, vaak gevolgd door volledige inzakking van de plant. MWMV is vrijwel uitsluitend beperkt tot komkommerachtigen, terwijl WMV het grootste scala van gastheren heeft van de potyvirussen.

ZYMV: geïnfecteerde bladeren zijn geel met ernstige mozaïeksymptomen en kunnen bovendien blaarvorming en een ‘schoenveter’-uiterlijk vertonen. Infectie vroeg in het seizoen kan tot belemmerde groei van de planten, een ongelijkmatige kleur en vervorming van de vruchten leiden.

Alle potyvirussen hebben diverse bladluissoorten als niet-persistente vector. Deze virussen kunnen ook mechanisch worden overgebracht door  medewerkers  en in mindere mate door apparatuur. Tot de waardplanten van sommige van deze virussen behoren peulvruchten en onkruid, echter geïnfecteerd onkruid kan asymptomatisch blijven.

Verbouw resistente cultivars, bestrijd bladluis en onkruid en vermijd het planten in de buurt van oudere velden met komkommerachtigen. Reflecterende mulch, hygiënevoorschriften voor apparatuur en  medewerkers, diepploegen van gewasresten en vernietiging van afvalhopen kan ook bijdragen aan de bestrijding van deze ziekten.