Echte meeldauw (Oidium) - komkommer

De belangrijkste veroorzaker van echte meeldauw in tomaat is Oidium neolycopersici. In komkommer en andere cucurbitaceae komen vooral Podosphaera xanthii (syn. Sphaerotheca fuliginea) en Golovinomyces cichoracearum voor. Deze schimmels vormen oppervlakkige, poederige witte aanslag op bladeren en voeden zich via haustoria. In tegenstelling tot valse meeldauw in komkommer (o.a. Pseudoperonospora cubensis), is echte meeldauw een echte schimmel (Ascomycota) en heeft geen vrij water nodig om te kiemen.

• Eerste tekenen: kleine, ronde plekjes met wittige schimmelgroei (poederig) — typisch op de bovenkant van het blad bij Oidium.
• Progressie: laesies groeien samen; onderliggend bladweefsel verkleurt van geel naar bruin en verschrompelt.
• Zware aantasting: massa’s poederige sporulatie kunnen blad, bladsteel, stengel en kelk bedekken; vruchten worden zelden direct geïnfecteerd.
• Differentiatie tomaat: Oidium sporuleert vooral boven op het blad; Leveillula (andere echte meeldauw) sporuleert vaker aan de onderzijde.
• Komkommer (cucurbitae): snelle bladveroudering, productieverlies en kwaliteitsproblemen door minder fotosynthese.

Ziet u witte vlekken op bladeren of witte aanslag op bladeren in komkommer of tomaat? Dat duidt vaak op echte meeldauw. Bij valse meeldauw in komkommer zijn vlekken meestal hoekig (begrensd door nerven) en is de aanslag grijs-paarsig aan de onderzijde.

• Klimaat: optimaal bij 20–27 °C met hoge relatieve vochtigheid (RV) (85–95%); bij tomaat kan infectie ook al bij ~50% RV optreden.
• Licht: lagere lichtintensiteit bevordert aantasting.
• Teeltfactoren: dicht bladerdek, beperkte luchtbeweging, natte nachten/ochtenden, hoge plantbelasting en veel handelingen (dieven en verwijderen van bladeren) verhogen het risico.
• Inoculumbronnen: aangetaste waardplanten (ook onkruiden), plantresten en zwerfsporen van buiten.

• Scouten: wekelijks, focus op kop en middenzone waar microklimaat gunstig is.
• Vroege detectie: let op kleine, meelachtige stipjes; gebruik een zwarte kaart/achtergrond om sporen te zien.
• Registratie: noteer compartiment, rij, plantnummer; foto’s helpen bij CAPA-opvolging.
• Differentiatie komkommer ziekte: sluit valse meeldauw komkommer uit (onderzijde sporulatie, hoekige chlorose) en controleer op andere oorzaken van witte vlekken op bladeren (nutriëntentekort, residuen).

Doel: ziektedruk verlagen, uitbraken dempen en opbrengstkwaliteit behouden in meeldauw tomaat en meeldauw komkommer.

1. Preventie en hygiëne
   • Start met schone instroom (plantgoed), verwijder plantresten, reinig kas/werktuigen tussen teelten.
   • Werk droog waar mogelijk; plan dieven en bladplukken op momenten met lagere RV.
   • Beperk sporenverspreiding: vaste looproutes, kledingbeleid, gereedschap per compartiment.
2. Klimaat en teelttechniek
   • Ventilatie/luchtbeweging verhogen; voorkom koude oppervlakken en dampdruktekorten die condens stimuleren.
   • Nachtstrategie: waar mogelijk iets droger de nacht in (zonder stress) en snelle opwarming/ochtendventilatie om blad snel droog te krijgen.
   • Bladmanagement: verjong het gewas; verwijder zwaar aangetast blad veilig af (in afgesloten zak/krat), werk van schoon naar vuil.
3. Rassenkeuze
   • Kies waar beschikbaar rassen met (IR/HR) tolerantie voor echte meeldauw (Oidium). Stem dit af op uw segment (bijv. grote trostomaat, cherry, komkommer). Rassen met bewezen tolerantie verlagen spuitdruk en helpen opbrengst te borgen.
   • Let op: resistentie ≠ immuniteit; hygiëne + klimaat + ras blijft de beste combinatie.
4. Biologische en niet-chemische opties
   • Antagonisten (bijv. Bacillus-producten), kaliumbicarbonaat, plantaardige oliën of zwavel kunnen in vroege stadia ondersteunen.
   • UV-C (alleen waar bewezen, veilig en protocolmatig toegepast) kan sporendruk reduceren; voorkom fytoschade.)
   • Chemische strategie (bij aantasting/risico)
   • Wissel werkingsmechanismen (FRAC-rotatie) om resistentieopbouw te voorkomen.
   • Zorg voor goede bladbedekking (twee kanten blad), juiste dosering en interval volgens etiket.
   • Zwavel is vaak effectief als basis; combineer met doelgerichte middelen (DMI/SDHI/QoI, waar toegelaten).
   • Respecteer wachttijden en MRL’s; stem af met uw adviseur en nationale regelgeving.
5. Monitoring en CAPA
   • Evalueer wekelijks effect. Zijn er nieuwe vlekken? Is er sporendruk?
   • Leg correctieve (besmet blad verwijderen, behandelingen) en preventieve acties (klimaataanpassing, training) vast en volg op tot meetbaar resultaat.